ขันโตก วัฒนธรรมการกินแบบชาวล้านนา

ขันโตก ความเป็นมาของการรับประทานอาหารแบบ

ประเทศไทยมีด้วยกันอยู่ 4 ภาค ซึ่งในแต่ละภูมิภาคก็มีจุดเด่นทางด้านอาหารแตกต่างกันไป ตามวัตถุดิบท้องถิ่นในที่นั้น ๆอย่างเช่น หากพูดถึงภาคอีสาน ทุกคนต้องนึกถึง ส้มตำ น้ำตก ลาบอีสานและเช่นกันหากพูดถึง ภาคเหนือต้องนึกถึงน้ำพริกหนุ่ม ไส้อั่ว น้ำพริกตาแดง ที่เรียกว่า กับข้าวเมืองจากหัวข้อที่กล่าวมาข้างต้น เรียกได้ว่า เป็นการกินแบบเป็นเซ็ตกินอาหารเหนือทีเดียวหลากหลายชนิด โดยใส่ภาชนะตั้งสำรับเป็นไม้ล้อมวงกันกิน เนื่องจากชาวเหนือชอบล้อมวงกันทานอาหารร่วมกันแล้วใครเป็นคนคิดค้นวัฒนธรรมการกินนี้ขึ้นมาล่ะวันนี้แอดมินมีคำตอบมาให้ค่ะ

เป็นประเพณี ของชาวเหนือที่นิยมปฏิบัติสืบต่อกันมา ตั้งแต่โบราณ โดยในอดีตเป็นการเลี้ยงแขกที่มาเยือนหรือสำหรับการแสดงฟ้อนรำแล้วให้ช่างฟ้อน ผู้ใหญ่ที่มีหน้ามีตาซึ่งการกินแบบนี้จะจัดขึ้นเฉพาะมื้อเย็นเท่านั้นเปรียบเหมือนการสังสรรค์ล้านนาสไตล์ รับประทานไปคุยกันไปเป็นมารยาท ทำให้ได้ใกล้ชิดผู้คนมากขึ้น และสามารถเรียกได้สองชื่อซึ่งบางที่อาจเรียกได้ว่า สะโตก และเมื่อเริ่มจากชนชั้นสูงทำให้เกิดครูพักลักจำในเขตช่างทำไม้ ก็มาทำในบ้านตนเอง เรียกได้ว่า เห็นกันเป็นทอด ๆ แล้วทำตามกัน เพราะในอดีตคนเหนือจะทานข้าวแบกับพื้นนั่นเป้นเอกลักษณ์ของคนภาคเหนือแต่ โบราณเลย คะ การกินแบบคนภาคเหนือเป็นการใช้มือหรือภาษาเหนือจะเรียกว่า จกข้าวเหนียวมาจิ้มกับแกงซึ่งจะไม่ได้มีช้อนกลางนะกะทีนี้ใครอยากกินอะไรก็จกใครจกมันได้เลยคะ

ทำให้ไม่สะดวกในการทาน จึงได้มีการทำสิ่ง ๆ นี้ขึ้นมาจนทำให้ยังคงมีอยู่ในปัจจุบันนั่นเองค่ะ ประเพณีของชาวเหนือที่นิยมปฏิบัติสืบต่อกันมา ตั้งแต่โบราณ โดยในอดีตเป้นการเลี้ยงแขกที่มาเยือน หรือสำหรับการแสดง ฟ้อนรำแล้วให้ช่างฟ้อนไม่ใช่แต่เพียงสวยงามเท่านั้น ยังสะดวกสบาย ให้แก่ผู้ทำกับข้าว นั่นก็คือแม่นั่นเอง ประหยัดเวลาในการเก็บ การจัดอาหาร และในปัจจุบันนี้ ยังได้รับความนิยมในการเลี้ยงรับรอง หรือ งานเลี้ยงในตีมต่าง ๆ

2222 - ขันโตก วัฒนธรรมการกินแบบชาวล้านนา
ขันโตก

ขันโตก มีส่วนประกอบอะไรบ้าง

เป็นภาชนะที่ทำด้วยไม้ โดยนำมากลึง ให้เป็นลักษณะกลมเหมือนถาด มีทั้งขนาดเล็กใหญ่ ถ้าเป็นของชาวบ้านจะเป็นไม้ธรรมดา แต่หากเป็นของเจ้าเมืองฝ่ายทางเหนือนั้น หรือคหบดีก็จะดัดแปลงให้หรูหราตามแต่ฐานะ บ้างก็ใช้เงิน ไม่ก็ลงรัก ปิดทอง  ในส่วนของอาหาร จะเป็นอาหารที่ได้เตรียมไว้เพื่อแขกบ้านแขกเมือง โดยอาหารที่นิยมจะมี แคบหมู แกงฮังเล น้ำพริกหนุ่ม น้ำหริกตาแดง จอผักกาด น้ำพริกอ่อง แกงบ่าหนุน ( แกงขนุน ) จิ้นทอด ( เนื้อทอด ) ไส้อั่ว ผักลวก ผักสดเป็นต้น ตามฤดูกาลที่หาผลผลิตได้ ซึ่งเป้นวัตถุดิบที่ไม่มีตายตัว แต่หากเป็นของชาวบ้านทั่วไป เมนูก็จะคล้ายคลึงแบบนี้ ซึ่งขึ้นอยู่กับผู้ปกครองบ้าน นั่นก็คือคุณแม่นั่นเองค่ะ ในส่วนของ ของหวาน จะเป็นของที่หาทานได้ง่ายเช่น ข้าวแต๋น ขนมปาด เป็นต้น

วิธีการทานของชาวภภาคเหนือ ถือเป็นเอกลักษณ์พอเศษเลยก็ว่าได้นะคะ ซึ่งเป้นการจกข้าวเหนียวแบบโบราณไม่จำเป้นต้องใช้ช้อนกลางใช้แค่มือใครมือมัน ยิ่งแย่งกีนจบเท่าไหร่ ยิ่งอร่อยขึ้นเท่า นั้น ดังนั้นชาวเหนือถึงเป็นที่น่าจับตามองของทุกภาคเป็นการกินที่น่าเอนดูน่ารักมาก

ในปัจจุบันนี้ ยังคงมีการรับประทานแบบนี้ให้เห็นในปัจจุบัน ซึ่งถือเป็นสิ่งที่ดี สำหรับคนในภาคเหนือ ที่ยังคงรักษาวัฒนธรรมที่ดีเอาไว้ให้อยู่ในชีวิตประจำวัน ทำให้ลูกหลานยังคงได้เรียนรู้การกินจากอดีตมาสู่ปัจจุบัน ดีกว่าต้องไปตามดูในพิพิธภัณฑ์ แอดมินขอชื่นชมค่ะ หากใครยังไม่ได้ลองทานอาหารเหนือแบบที่แอดมินนำเสนอ แนะนำเลยค่ะ เพราะนอกจากจะเรียนรู้วิธีกินแบบคนเหนือ ยังได้กินอาหารเหนือหลากหลายแบบในทีเดียวด้วยค่ะ คุ้มค่ามาก ๆ 

ขอบคุณข้อมูลดี ๆ จาก volunteersonvacation.org

o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o

อ่านข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่ ชุดฮันบก

o o o o o o o o o o o o o o o o