บูชาแม่โพสพ วัฒนธรรมสื่บเนื่องของเกษตรกรรมไทย

บูชาแม่โพสพ ประวัติความเป็นมา

         เกษตรกร เป็นอาชีพที่คนไทย ส่วนมากนั้นนิยมทำกัน ตั้งแต่ในอดีต จนถึงปัจจุบัน เนื่องจากด้วย ลักษณะภูมิศาสตร์ ของประเทศ ที่เอื้อเฟื้อ ต่อกันทำอาชีพเกษตรกร และคนไทย ก็รับประทานข้าว กันเป็นอาหารหลัก จึงทำอาชีพนี้ มีความสำคัญเป็นอย่างมาก และยังทำให้เป็นที่รู้จัก ของต่างชาติ ในด้านการเกษตรอีกด้วย  และภาคกลาง ก็คือภาคที่มี การทำนามากที่สุด มีวัฒนธรรมที่สืบเนื่อง จากการทำเกษตรกรรม อย่างมากมาย

ไม่ว่าจะเป็นการ ลงแขกทำนา การละเล่นพื้นบ้าน การขับร้องเพลงพื้นบ้าน แล้ววัฒนธรรมที่เกี่ยวกับศาสนา สิ่งศักดิ์สิทธิ์ ตามธรรมชาติ ที่มีความสอดคล้อง กันในเรื่องการทำเกษตร และอย่าง เป็นที่กันรู้ดีว่า คนไทยนั้นจะนิยมบูชา และมีความเชื่อ ทางด้านผีสางเทวดา ที่เชื่อกันว่าใน ชีวิตประจำวันเรานั้นมี ความผูกพันกับวิญญาณ

และสิ่งที่มองไม่เห็น ว่าจะสามารถช่วย ให้เรานั้นดำเนินชีวิต ไปได้อย่างราบรื่น หากเรามอบของ ขวัญให้แก่เขาหรือ ทำความดีให้แก่เขา เช่นการถวาย ปัจจัยหรือการทำบุญ โดยใส่ชื่อคนที่ล่วงลับไปแล้ว

         แต่ด้วยความที่มัน อยู่ในชีวิตประจำวันของเรา ทำให้เกิดความผูกพัน ในสิ่งเร้นลับ และด้วยอาชีพที่ คนไทยนั้นนิยม ทำส่วนใหญ่คือทำนา จึงได้นำเอา ความเชื่อนี้มาด้วย โดยชาวนาเชื่อว่าในข้าว นั้นมีวิญญาณแม่โพสพ ที่มีบุญคุณต่อชาวนา นายสิงสถิตอยู่ในเมล็ดข้าว  จึงมีการประกอบหรือปฏิบัติพิธีกรรม เพื่อระลึกถึงท่าน อย่างเช่นการ สร้างศาลาเพียงตาในทุ่งนา และมีการทำพิธีขวัญข้าวเมื่อข้าวเริ่มออกมาเป็นรวง  และนำเข้าอ่อนนั้น ไปทำบุญถวายพระ

ในช่วงประเพณี สารทเดือนสิบ  และเมื่อได้มีการเก็บเกี่ยว ข้าวก่อนที่เราจะเก็บ ไว้ในยุ้งฉางนั้น จะมีพิธีบอกกล่าว นอกจากนี้ ก็ยังมีความเชื่อว่าข่าว นั้นเป็นสิ่งที่มีบุญคุณต่อชีวิต จึงได้ให้ความสำคัญกับข้าวเป็นพิเศษ เพราะเชื่อว่า ข่าวให้ชีวิต และหากไม่มีข้าวเราก็จะไม่สามารถ ดำรงชีพอย่างอื่นได้ และข้าวก็คือพืชพันธุ์ธัญญา หารที่ต้องการความใส่ใจเฉกเช่นมนุษย์ที่ต้องการ ความดูแลความเคารพนับถือ ซึ่งในปัจจุบันนี้ก็ยังมีให้เห็นได้ทั่วไปและไม่ใช่แค่ภาคกลางเท่านั้นที่ยังมี การประกอบพิธีกรรมนี้ภาคอื่นก็มีเช่นกันค่ะ ซึ่งในแต่ละพื้นที่นั้น อาจมีการปรับเปลี่ยน ตามวิถีชีวิตของคนในแต่ละภาค

การปฏิบัติตัวในการทำพิธี บูชาแม่โพสพ

        พิธีกรรมต่างๆ นี้ที่เกี่ยวกับข้าวนั้นถือว่า เป็นเรื่องราวความเชื่อ ที่ มีมาอย่าง ยาวนาน และข่าวนั้นก็เป็น ธัญญาหารที่ให้ความอุดมสมบูรณ์ต่อมนุษย์ และต้องการ ความเอาใจใส่ และในพิธีกรรมนี้เราจะไม่พูดคำหยาบคายหรือพูดเสียงดัง เพราะเชื่อกันว่าท่านเป็นคนขวัญอ่อนถ้าหากไม่พอใจ หรือหนีไปก็จะทำให้ข้าวนั้น

หรือผลผลิตออกมาไม่ได้ตามอย่างที่เราต้องการ เพราะฉะนั้นในพิธีกรรมนี้ จึงจะต้องใช้ความ ระมัดระวังเป็นอย่างมาก และใช้คำสุภาพอ่อนโยน และมีความกตัญญูกตเวที โดยในเรื่องของพิธีกรรมนั้น ในแต่ละขั้นตอนต่างๆ ไม่ว่าจะเป็นการ ทำนาไถนา หรือแม้แต่ตอนข้าว เริ่มตั้งท้อง ก็จะต้อง จัดสรรอาหาร ให้แก่ท่าน เพื่อให้เกิดความอุดมสมบูรณ์ และให้เพื่อผลผลิต นั้นออกมาตามอย่างที่เราต้องการค่ะ

         และแน่นอนว่าในพิธีกรรมนี้ บางท่านอาจจะตั้งคำถาม ขึ้นว่ามันมีขึ้นจริงหรือไม่ หรือมันเป็นเพียงสิ่งที่เราคิดไว้ แอดมินก็ไม่สามารถหาคำตอบได้เลยค่ะ เพราะเรื่องบางเรื่อง มันก็เป็นสิ่งที่เรามองไม่เห็นจริงๆ ก็ไม่เชื่ออย่าลบหลู่ น่าจะเป็นสิ่งที่ดีที่สุดค่ะ ซึ่งแอดมินก็มองว่าเป็นเรื่องที่ดีนะคะ เพราะอย่างน้อยสิ่ง ที่เราเชื่อนั่นก็จะทำให้ นิสัยของเรามันขัด เกลาจากการที่เราไม่พูดคำหยาบการใช้วาจาสุภาพ สิ่งที่ดีจาก ภายในก็จะส่งผลต่อภายนอกเองค่ะ

อ่านเพิ่มเติม ได้ที่ เพลงพื้นบ้านของภาคกลาง กับวัฒนธรรมในการดำเนินชีวิต

o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o

เครดิต volunteersonvacation.org